Bu kez arı kovanına elini sokan Spielberg’in daha çekimler başlamadan tehditler aldığı, tartışmalar yaratan filmi gösterimde... ‘Münih’, 1972’de Münih Olimpiyatları sırasında katledilen 11 İsrailli atletin intikamını almak için 5 kişilik İsrail ölüm timinin 11 Filistinli Kara Eylül militanının peşine düşmesini konu alıyor.                                                                Steven Spielberg’in çekimler başlamadan tehditler aldığı, tartışmalar yaratan tarihi politik gerilim filmi ‘Münih’, bu hafta gösterimde. En iyi yönetmen ve senaryo dalında Altın Küre’ye aday olan film, sayısız televizyon kamerasının varlığı nedeniyle insanların gözünün önünde cereyan ettiği için, zihinlere kazınan ilk en çarpıcı terörist saldırının, yani Münih’te 1972 Olimpiyatları sırasında, olimpiyat köyüne düzenlenen baskın sonucu 11 İsrailli atletin katledilmesinin ardından oluşturulan 5 kişilik İsrail ölüm timinin, saldırının sorumlusu olduğu öne sürülen Filistin Kara Eylül örgütünden 11 kişinin peşine düşüp intikam almasını konu alıyor.   Psikolojik derinlik   Spielberg’in eylemlerin sonrasını da gündeme getirmesi; psikolojik durumlarıyla birlikte karakter incelemesine de yönelmesi; iki tarafın görüş ve duygularına yer vermesi; “İsrailliler ve Filistinliler hiç huzur bulmayacaklar mı” sorusunu sorması, ‘Münih’i sıradan bir aksiyon macera filmi olmaktan çıkarıyor. Filme psikolojik derinlik katıyor. İsraillilerin tepkisi de zaten bu noktadan, “Bizi aynı kefeye koyuyorlar” iddiasından geliyor. Yoksa bu olay daha önce, 1986’da ‘Gideon'un Kılıcı/Sword of Gideon’ adıyla, Michael York, Steven Bauer, Rod Steiger, Lino Ventura gibi ünlü oyuncuların yer aldığı bir televizyon filmi olarak çekildi.   George Jonas’ın ‘Vengeance/İntikam’ adlı kitabından yola çıkan, 2.5 saat uzunluğundaki ‘Münih’, 70 milyon dolara mal oldu. Filmde ‘Troy’ filminde Hektor’u oynayan Eric Bana, İsrail timinin lideri Avner’i; bukalemun gibi her role giren Geoffrey Rush da timi yönlendiren görevliyi canlandırıyor. Filmde ayrıca Daniel Craig, Matthieu Kassovitz, Michael Lonsdale, Valeria Bruni Tedeschi, Yvan Attal, Moritz Bleibtreu gibi günümüzün en yetenekli oyuncuları da yer alıyor.   Büyük gizlilik   Spielberg bu filmi çekerken, elini arı kovanına soktuğu için, filmin çekimleri sırasında ve sonrasında büyük gizlilik sürdürüldü. Gazetecilerin, sinema yazarlarının film setlerini ziyaretine izin verilmedi. Film hakkında bilgi de verilmedi, hatta sızıntıları önlemek için yalnızca bir-iki oyuncuya senaryonun tamamı verildi. Spielberg bir yandan İsrail, bir yandan Filistin yanlısı olmakla suçlanırken, film dedikodular, söylentiler ve tehditler arasında Malta, Budapeşte, New York ve Paris’teki set ve stüdyolarda üç ayda çekildi. Çekim süresiyle, filmin Oscar aday adayı olabilmek için Amerika’da gösterime gireceği 23 Aralık tarihi arası çok kısa tutuldu. Gelenek olduğu gibi, ne sinema eleştirmenlerine, ne de film yapımcılarına özel gösterim yapıldı.   Filmin senaryosunu yazan, ‘Angels in America’ dizisinin ödüllü yazarı Tony Kushner, çekimlerin yüzde 90’ında setlerde hazır bulundu. Kushner’ın solcu bir aydın olarak tanınması da İsraillilerin tepkisini çeken bir başka noktaydı.   Film gösterime girmeden önce, tek röportajını Time dergisine veren Spielberg, filmini ‘barış duası’ diye tanımlarken en büyük düşmanın “Filistinliler ya da İsrailliler değil, uzlaşmaya yanaşmamak olduğunu” vurguladı. Spielberg gibi önemli bir sinemacının imzasını taşıyan bu ilginç filmi kaçırmamanızı öneririm. Künye / Münih Munih Yön. Steven Spielberg Oyn. Eric Bana, Geoffrey Rush, Daniel Craig Dağ. UIP Tarihi politik gerilim           Zihinlere kazındı                                                                                   1972 Münih Yaz Olimpiyatları sürerken 5 Eylül sabaha karşı 04.10’da Kalaşnikofları eşofmanlarının altına gizlemiş sekiz kişi olimpiyat köyünün çevresindeki barikatı aşarak içeri sızdı. Yaser Arafat’ın El Fetih’inden kopan, adı fazla duyulmamış Filistinli Kara Eylül örgütünün militanları, 11 İsrailli sporcu, bir antrenör ve bir hakemi rehin aldı. İki kişiyi orada öldürdüler.   Teröristler, İsrail’de tutuklu 242 Filistinlinin serbest bırakılmasını istedi. İsrail hükümeti, görüşmeyi hemen reddetti. Ancak kendi özel kuvvetlerinin gücünü sınamak isteyen Almanya, bir operasyona hazırlanmak için zaman kazanmaya çalışıyordu. Öğleden sonra teröristlerin sözcüsü Issa, rehinelerle birlikte uçakla Kahire’ye gönderilmelerini istedi. Almanlar hepsini helikopterle askeri alana götürdüler. Uçağı incelemeye giden Issa, uçağın boş olduğunu görünce, iki helikoptere doğru koşarken, damlarda mevzilenen Alman özel güçleri ateş açtı. Kara Eylül militanları lambaları vurunca, havaalanı karanlıkta kaldı. Alman güçleri bir saat kadar paralize oldu. Teröristler helikopterdeki rehineleri öldürdüler. Beş terörist öldürülürken, sağ yakalanan üç terörist, Lufthansa uçağının rehin alınması üzerine iki ay sonra serbest bırakıldı.   İsrail Başbakanı Golda Meir’in onayıyla İsrail kabine üyeleri ve milletvekilleri arasından seçilen bir grup, ‘evet’ ya da ‘hayır’ diye oy kullanarak özel bir İsrail timinin oluşturularak 11 İsrailli sporcunun intikamının alınmasını kararlaştırıldı. Saldırının planlanmasının sorumluları olarak saptanan 11 Kara Eylül militanı öldürüldü. İsrail böylece hiçbir saldırının cevapsız kalmayacağını kanıtladı. Ancak daha sonra bazı kaynaklarca, öldürülen Filistinlilerin gerçek sorumlular olmadığı iddiaları da ortaya atıldı. --------------------- ● ----------------------- Spielberg’in küçük sinemacıları   Altmışına merdiven dayamasına rağmen hâlâ sinemanın ‘dâhi çocuğu’ diye anılan Steven Spielberg, bir süredir, daha doğrusu 1993 yapımı yedi Oscar ödüllü ‘Shindler'in Listesi’nden bu yana, kendisi açısından özel önem taşıyan konuları filme çekmek için yönetmen koltuğuna oturuyor. Tehditlere maruz kaldığı ‘Münih’ de bunlardan biri. Şu aralarda 2007’de tamamlayacağı ‘Abraham Lincoln’ filminin çalışmalarıyla meşgul. Ardından ‘Indiana Jones 4’ gelecek gibi görünüyor. Yapımcılığını üstlendiği projeler arasında ise İkinci Dünya Savaşı sırasında Pasifik’teki Amerika-Japon savaşını anlatan ‘The Pasific War’ adlı 10 bölümlük mini dizi; uzaylı robotların dünyayı işgal etmesini konu alan ‘The Transformers’ ve ‘Jurassic Parc 4’ filmleri ile Ukrayna’daki Nazi katliamını anlatan bir belgesel var.   Spielberg’in ‘Münih’ filminin ardından bir projesi de, bahara kadar Filistinli ve İsrailli çocuklara 250 video kamerayla oynatıcı dağıtmak. Onlardan kurgusal film yapmalarını değil; her gün ne yerler, ne içerler, ne konuşurlar, ne düşünürler, hangi oyunları oynarlar, kimleri severler, kimleri sevmezler, nerelerde gezerler gibi günlük yaşam konularını kameraya çekmelerini ve sonra birbirlerine vermelerini istiyor. Bu yolla İsrailli ve Filistinli çocukların aralarındaki farkın ne kadar az olduğunu göreceklerine inanıyor.                                                                 ________________________________ Haber: Çiğdem KÖMÜRCÜOĞLU