Oruç, yalnızca semavi dinlerde değil, eski çağ dinlerinde de, özellikle rahiplerin Tanrılara yakınlaşmaya hazır olmalarını sağlayan bir yol olarak görülürdü. Eski Mısır’da, dini bayramlarda oruç tutulurdu. Keltler, eski Roma ve Yunanlar da oruç tutardı. Babil ve Asurlular için oruç tutmak büyük önem taşırdı. Bazı eski kültürlerde oruç, öfkelenen Tanrıları teskin etme gibi amaçlara hizmet ederdi. Günümüzde tutulan oruçlara gelince; din ve mezhebe göre farklılıklar gösteriyor.   Şiiler 12 gün tutuyor   Şii inancına mensup Müslümanlar, İmam Hüseyin ve Kerbela şehitleri için yas ayı kabul ettikleri Muharrem ayında, 12 gün oruç tutuyor. Her yıl Kurban Bayramı’nın ilk gününden başlayarak tutulan bu oruç, aynı zamanda bir ibadet. Caferiler, İmam Hüseyin’in şehit edildiği gün, kendilerini zincirlerle dövüyor, kesici aletlerle yaralayarak ıstırap çekiyorlar. Böyle yaparak, İmam Hüseyin’in dayanılmaz acılarına ortak olduklarına inanıyorlar. Alevilerin hiç su içmedikleri Muharrem orucu, on ikinci günde aşure çorbasının pişirilip dağıtılmasıyla son buluyor.   ‘Büyük tövbe’ orucu   İkinci yüzyıldan itibaren ilk Hıristiyanların çarşamba ve cuma günleri oruç tuttukları biliniyor. Protestan Kilisesi, oruç tutmayı insanların kendi isteklerine bırakıyor. Katolikler ve Ortodokslar, 40 günlük büyük perhiz ve Noel’den önceki Advent döneminde oruç tutuyor. Yüksek sesli müzik ve eğlenceden uzak duruluyor. Oruç döneminde Katolik Hıristiyanlar etli yiyecekler konusunda perhiz uygulayabiliyor. Perhiz, bilinçli olarak basit yiyecek seçimi ve eğlenceden sakınılmasıyla da yerine getirilebiliyor. Süryani cemaati, önceleri altı gün tutulan, zamanla üçe indirilen ‘büyük tövbe’ orucu tutuyor. Bu orucun özelliği, üç gün üç gece hiçbir şey yiyip içmemek.   Yahudilerde oruç   Yom Kipur İbranicede ‘tövbe günü’ anlamına geliyor. Yahudiler, iki gün batımı arasında aralıksız oruç tutup dua ediyor. Bu oruç sırasında, yemek ve içmek, yıkanmak, parfüm sürmek, cinsel münasebette bulunmak, çalışmak, ateş yakmak yasak sayılıyor. Bir hafta süren Pesah Bayramı orucu ise genellikle Hamursuz Bayramı’ndan sonra gelen pazartesi ve perşembe günleri tutuluyor.     Hindularda oruç, çoğunlukla belirli bazı besinleri yememe şeklinde gerçekleşiyor. Asıl amaç ise nefsi terbiye etmeyi öğrenmek.   Budizm'de, Buda’nın, eski Hint geleneklerine uyarak çileci bir yaşam tarzını seçip, kendini eğittiğine inanılıyor. Bu amaca istinaden belirli aralıklarla oruç tutuluyor.   Bahai orucu, 15 ile 70 yaş arasında, sağlık problemi olmayan kişiler tarafından, 2-20 Mart arasında 19 gün süreyle tutuluyor. 21 Mart ise Oruç Bayramı oluyor.                                                  _______________________ Enis TAYMAN   (1032 – 13 Eylül 2007)