Tarkovski öyle bir yönetmendir ki, ya çok sevilir ya da dayanılmaz bulunur çünkü alışılageldik sinema filmlerinden çok daha fazla konsantrasyon talep eder izleyicisinden. İnsan onun filmlerini seyrederken ‘zaman’ın farkına varır. ‘Zaman’ın içinde var olduğunu, zamanla yok olacağını, tek efendisinin belki Tanrı değil de zaman olduğunu ayrımsar. Ve efendisinden ölesiye kaçmak isterken vaktin nasıl geçtiğini anlamadan göçüp gideceği dank eder kafasına. Tarkovski, izleyicisini kendi zaman algılayışının içine hapsedip öyle uzun baktırır ki karelerine bekletirken sabırsız izleyicisinin çoğunu kaybeder. Aslında hoşuna gitmez bu kayıp ama üzülerek de olsa kabullenmiştir artık ‘az’ olan için film yaptığını. ‘Mühürlü Zaman’da şöyle diyor Tarkovski: “Sinema, genellikle anlaşılması zor, yüksek yaratıcılık gerilimi içeren bir özgün sanat biçimidir. Bu, ‘Ben anlaşılmak istemiyorum’ demek değil; ama Spielberg gibi, örneğin genel kitle için bir film yapamam. Eğer yapabileceğimi keşfetseydim, acı duyardım. Eğer genel bir izleyici kitlesine ulaşmak istiyorsanız, ‘Star Wars’, ‘Superman’ gibi, sanatla hiç ilgisi olmayan filmler yapmalısınız. Bununla, halkın aptal olduğunu söylemek istemiyorum ama onları memnun etmek için de kesinlikle böyle bir ıstıraba katlanmam. Sinema insanlığa hiçbir şey öğretemez; çünkü insanlık, hiçbir şey öğrenemeyeceğini, 14 bin yılda yeteri kadar ispatlamıştır.”  Tarkovski’nin, ‘Star Wars’ın sanat ile ilgisi olmadığını söylemesinden hoşlanmayacaklar elbette olacaktır. Ama onunla tartışmak isteyenlerin yine, önce ‘Mühürlenmiş Zaman’ı okumaları gerekir: “Perdeye yansıyan rüyanın öyküsü, hayatın görünür, doğal biçimlerinden oluşturulmalıdır. Ama bazen bu öykü, şu şekilde de yansıtılabiliyor: Ağır çekim ya da sis bulutu yardıma çağrılıyor, modası geçmiş yöntemlere başvurulabiliyor ya da uygun bir gürültü yapılıyor. Ve bu konuda artık eğitilmiş seyirci de hemen beklenen tepkiyi gösteriyor: ‘Evet, bak şimdi hatırlamaya başladı!’ ‘Kadın bunu rüyasında görüyor demek!’ Ne var ki tüm bu esrarengiz görünüşlü betimlemelerle, rüyanın ya da anıların filmsel bir etkisini yaratmak mümkün değil.” Daha önce, bu kitabı ara sıra da olsa düşünen herkesin kütüphanesine kazandırması gerektiğini söylemiştik. Neden böyle olduğunu yine kitaptan bir bölümü aktararak anlatmaya çalışalım: “Zaman geri getirilemez derler, doğrudur. Şimdiki zamanın, her an geçip giden bir anın geçici olmayan gerçekliği bulunduğuna göre geçmiş ne demek oluyor ki? Geçmiş bir bakıma içinde bulunulan ‘an’dan daha gerçektir, en azından çok daha dayanıklı, çok daha süreklidir. Şimdiki zaman, parmakların arasından kayar. Şimdiki zamanın içinde, yakın gelecekte meydana gelecek, önüne geçilmez bir felaketin bütün ön koşulları mevcuttur.” Mühürlenmiş Zaman  Andrey Tarkovski Çeviri: Füsun Ant 224 sayfa 18 YTL