|
Henüz 10 yaşındaki Beyza, ‘serebralpalsi’, yani ‘beyin
felci’ hastası. Ancak, aynı hastalıkla mücadele edenlere oranla çok daha şanslı.
Dedesi ve anneannesiyle yaşayan Beyza, onlar sayesinde sokağa çıkıyor, özel
eğitim alıyor... Her şeyden önemlisi, sevgi ve ilgiyle
büyüyor.
Sarışın, yeşil gözlü, tatlı dilli, güler yüzlü, süslü,
şair ruhlu... Henüz 10 yaşında bir melek, minik Beyza. Dünyaya ‘merhaba’
dediğinde henüz 8 aylıkmış. Anne kucağıyla değil, bir kuvözün bağrıyla tanışmış
ilk olarak. 21 gün nefes almaya çalışmış ‘yapay rahimde’. Ancak, ‘camdan
kabinin’ içindeki beceriksiz oksijen, beynine kadar gitmeyi becerememiş. Böylece
‘serebralpalsi’, yani ‘beyin felci’ olan hastalıkla mücadelesi başlamış. Anne ve
babası Beyza’nın doğumundan kısa bir süre sonra ayrıldıkları için, dedesi ve
anneannesiyle yaşama tutunmuş. İkisini de çok seviyor, ancak dedesinin yeri
bambaşka. Hekimlerin söylediklerine göre Beyza, ‘spastik çocuklar’ kategorisine
giriyor. Ancak sanılanın aksine, ‘spastik’ çocukların hepsi zihinsel engelli
olmuyor.
Araştırmalara göre, zihinsel engelli grup, bu çocukların
sadece % 40’ını oluşturuyor. % 60’ı ise iyi bir rehabilitasyon ile sağlıklı
çocuklarla aynı okulda eğitim görebilecek, meslek sahibi olabilecek, hayatta iyi
noktalara gelebilecek durumda oluyorlar. Bizim görüştüğümüz minik Beyza ise işte
bu iyi örnekler arasında yer alıyor. Henüz tek başına yürüyemiyor; ancak zekâsı,
hiç de küçümsenecek derecede değil. Örneğin, dedesinin hakkını asla
ödeyemeyeceğinin kesinlikle farkında. Çünkü pek çok engelli çocuğun aksine
Beyza, dedesi sayesinde, doğduğundan beri iyi bir eğitim ve rehabilitasyon
görüyor, onun sayesinde evden dışarı çıkıp
gezebiliyor...
“Beyza beni hayata
bağlıyor”
Kısaca ‘Süper Dede’ diyebiliriz 57 yaşındaki Ekrem
Özkaymaz’a. Ekrem Dede büyütmüş ve bugünlere getirmiş dünya tatlısı Beyza’yı.
Bir turizm şirketine sahip olan Ekrem Dede, maddi durumu iyi olması nedeniyle
Beyza’nın bugüne kadar hiçbir ihtiyacını eksik etmemiş. Sadece Beyza’yı değil,
maddi durumu kötü olan pek çok ailenin engelli çocuğuna maddi destekte bulunarak
hayata kazandırmaya çalışıyor Ekrem Dede...
Ekrem Bey, hayatını torununa adamış bir insan. Beyza’yı
büyütene kadar çok sıkıntı çektiklerinden, sürekli doktorlarla bir arada
olduklarından söz eden Ekrem Bey, bundan hiçbir zaman şikâyetçi olmadığını da
ısrarla sözlerine ekliyor: “Beyza, Allah’ın bir lütfu. O, beni hayata bağladı.
Çok akıllı bir çocuk. Çok güzel cümleler kuruyor, çok güzel Türk sanat müziği
söylüyor, ona verilen özel eğitimi sayesinde zekâsı da gittikçe ilerliyor. Bana
o kadar pozitif enerji veriyor ki, onsuz yaşamam mümkün değil. Çok duygusal, çok
sevecen, çok güler yüzlü bir çocuk. Aldığı eğitim sayesinde, ileride bir meslek
sahibi olmasını umuyorum. İyi bir öğretmen ya da bir hemşire olabilir. Beyza’yla
olan ilişkim, bu yazıya sığmaz. Anne-babası ayrıldı, ancak barışma ihtimalleri
var. Bu, Beyza için çok iyi olur.”
Beyza her gün Oxford Turca Çocuk Rehabilitasyon
Merkezi’nde özel eğitim görüyor. Burada fizyoterapi, havuz seansları, psikolojik
danışmanlık, bireysel eğitim, el becerileri gibi eğitimlerden geçiyor. Dedesi ve
anneannesi, Beyza’yı mümkün olduğu kadar toplum içine sokuyor, sık sık engelli
olmayan çocuklarla da bir arada olmasına özen gösteriyorlar: “Engelli çocuklara
yapılacak en büyük kötülük onları evde tutmak. Parka, sokağa, kapının önüne bile
olsa mutlaka dışarı çıkarılmalılar” diyor Ekrem Bey. Türkiye’de engellilere
verilmiş herhangi bir hizmet olduğuna inanmadığını sözlerine ekleyen Ekrem Bey,
“Türkiye’de engelli insanların yaşam hakkı yok” diyerek, her şeyin göstermelik
olduğunu savunuyor. Ekrem Bey’in ailelere önerisi ise engelli çocuklarını
kabullenmeleri: “Ben engelli çocuğu olan bir aileyim ve hayatımı engelli
insanlara adamışım. Bu insanlarla yaşamak çok zevkli, çünkü engelli insanlar
daha verici, daha sevecen, onların verdikleri pozitif enerji hem kendilerini hem
de sizi hayata bağlıyor. Engellilerle yaşamayı öğrenmemiz lazım. Başta engelli
çocukların aileleri bunu öğrenmeli. Onların yaşam kalitesini yükseltmek
hepimizin asli görevi.”
“Bir öpücüğüm onu
iyileştiriyor”
10 yaşında olmasına rağmen hâlâ okuma yazma bilmiyor
Beyza. Çünkü gözleri, maalesef hâlâ tek bir noktaya sabit bir şekilde bakamıyor.
Ancak çok güzel şiir ‘yazıyor’ kafasında. Bizim için de hemen bir şiir yazmasını
istiyoruz, ancak bu şiir yazma işinin ‘aceleye gelemeyeceğini’ söylüyor bize
kibarca. Sıcak bir sohbete dalıyoruz Beyza’yla. Sohbetin ana konusu ise ‘Süper
Dede Ekrem’. Beyza başlıyor anlatmaya. Dedesiyle geçirdiği 10 yılı 10 dakikaya
sığdırmaya çalışıyor. “Ben dedemin ilacıyım” diye başlıyor sözlerine. “Onun canı
sıkıldığında, hasta olduğunda, kendini kötü hissettiğinde bir öpücüğüm onu
iyileştiriyor. Onu çok seviyorum, çünkü hep iyiliğimi düşünüyor, bana hediyeler
alıyor, beni sık sık koynuna alıp seviyor. Ben de ona bakıyorum. Ona her akşam
sütünü ben içiriyorum, meyvesini, ilaçlarını ben veriyorum. Daha sonra da
yatağına yatırıyorum. Ben olmasam hiçbir işini yapamaz” şeklinde sözlerine devam
ederken, Ekrem Dede’nin gözyaşlarını tutamadığını fark ediyoruz.
Ama Beyza susmuyor. Dedesi gibi turizmci olmak
istediğini, zaman zaman gidip ofisinde telefonlara baktığını, gezmeyi çok
sevdiğini anlatırken, İstanbul’da gezecek bir yerin olmadığından da şikâyet
ediyor aynı zamanda. Ve kısa sohbetimizi Beyza’nın söylediği “Yalnız benim için,
bak yeşil yeşil” adlı Türk sanat müziği eseriyle noktalıyor, onun o güzel ‘yeşil
bakışlarını’ bir gün tekrar görmek ümidiyle kendisiyle
vedalaşıyoruz...
Prof.
Dr. Şafak Sahir Karamehmetoğlu - İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi,
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Öğretim
Üyesi
“Rehabilitasyonla spastik çocukların % 80’i
yürüyebilir”
Spastik çocukların
sayısı ülkemizde 600 bin civarında. Spastik çocuklar, beyinde herhangi bir
nedenle hasar oluşmuş ve buna bağlı, çeşitli fiziksel, bazen de zihinsel
özürlülükleri olan çocuklar. Bu çocuklara biz tıpta ‘serebralpalsi’ diyoruz. Bu
rahatsızlığın Türkçedeki tam karşılığı ‘beyin felci’dir. Beyza’nın hastalığı da
bu. Spastik çocukların hepsi zihinsel özürlü olmuyor. Spastik olup da üniversite
bitiren, meslek sahibi olan çok insan var. Eğer bu bebekler doğumdan itibaren
iyi bir eğitim ve rehabilitasyon alırlarsa, tamamen sağlıklarına kavuşamazlar;
ancak yaşam kaliteleri çok yükselir. Rehabilitasyon çocuğa özel hazırlanmalı.
Eklemlerin ve kasların güçlenmesi açısından, bu çocuklarda fizyoterapi çok
önemli. İyi bir fizyoterapi ve rehabilitasyonla bu çocukların % 80’i yürüyebilir
hale geliyor. Bunun yanı sıra özel eğitimi, konuşma terapisi gibi eğitimlere de
yer verilmeli. 0-3 yaş dönemine biz çok önem veriyoruz. Çünkü terapiden en fazla
verimi ilk 3 sene içinde alıyoruz. Beyin bu dönemde olgunlaşıyor. Ancak 20
yaşında bile başlanan bir rehabilitasyonla, spastik bir kişiye çok şey
kazandırabilir, yaşam kalitesini yükseltebilirsiniz.
Maalesef Türkiye’de
gereksinimi olan insanların sadece % 1-2’si kurumsal rehabilitasyona
ulaşabiliyor. Eğitimle, bu çocuklar ileride meslek sahibi de olabilirler. Ancak
spastik çocukların ülkemizde sadece binde biri her gün işe gidiyor. İsviçre’de
ise bu oran % 75. Engelliler için ‘özel’ bir şeyler yapmak yanlış. Onlara özel
bir şeyler yaparak toplumdan soyutlamak, Nazilerin ‘izolasyon kampları’
felsefesinden farksız.
Oxford
Turca-Çocuk Rehabilitasyon Merkezi
Merkezde neler
yapılıyor?
-Özel eğitim
-Aile eğitimi
-Psikoterapi
-İşitme terapisi
-Görme terapisi
-Konuşa terapisi
-Yeni tekniklerle fizyoterapi
-Havuz egzersizleri
Hangi hastalıklar üzerinde
duruluyor?
-Otizm
-Hiperaktivite
-İletişim güçlüğü
-Dikkat dağınıklığı
-Öğrenme güçlüğü
-Anlatım bozukluğu
-Zekâ geriliği
-Konuşma bozuklukları
-Yaygın gelişimsel bozukluk
-Genetik ve metabolik hastalıklar
________________________________
Haber: Bade GÜRLEYEN
Fotoğraf: Serkan ŞENTÜRK
|
