Türkiye, kamuda dijital telsiz kullanımına geçiş konusunda ilk adımını aralık ayında atacak. Özellikle afet ve diğer olağanüstü hallerde polis, ambulans servisleri ve itfaiyenin kapalı devre haberleşmesini sağlayacak sistem, normal koşullarda da bu kurumların kendi içindeki haberleşmenin dışarıdan izlenemeyecek şekilde kriptolanmış olarak gerçekleştirilmesini sağlayacak. Avrupa’daki örneklerde öncelikle polis teşkilatı ile başlayan uygulama, daha sonra yaygınlaştırıldı. Kamuya kapalı olan sistem; afet, toplumsal olay ve G8 toplantısı gibi büyük organizasyonlarda bilgi alışverişinde bulunması gereken teşkilatlara göre yeniden düzenlenebiliyor. Dijital telsiz sisteminin İstanbul’a uyarlanması için çalışmalar şu anda Japonya’nın haberleşme uzmanı kuruluşu Nippon Telegraph and Telephone’un (NTT) danışmanlığında ihale şartnamesinin hazırlanması aşamasında. Şartname henüz belli olmadığı için toplam maliyeti öngörmek mümkün değil.   Ancak bir telsiz cihazının fiyatının 500 dolar ila 2 bin dolar olduğunu akılda tutmakta yarar var. İngiltere’de sürmekte olan çalışmada, şebeke altyapısına yapılan yatırım 218 milyon sterline (yaklaşık 520 milyon YTL) ulaşırken, polis teşkilatı ile yapılan 20 yıllık sözleşmenin tutarı 2.9 milyar sterlin (yaklaşık 7 milyar YTL) ve İngiltere çapında ambulans servisi ile yapılan 13 yıllık sözleşmenin tutarı da 290 milyon sterlin (yaklaşık 700 milyon YTL).   Tutarlar kadar kamuyla ilgili bir yatırım söz konusu olduğu için, sözleşmelerin süresi de dikkat çekiyor. Bu süreler, yatırımın gerçekleşmesi ve fayda sağlamaya başlaması için gereken süreyle orantılı.   Şu anda üzerinde konuşulan kaynak, Dünya Bankası’nın Türkiye’ye afete karşı önlem için vermeyi kararlaştırdığı 550 milyon dolar. Bunun yaklaşık 35 milyon dolarlık bölümünün telsiz projesine tahsis edilmesi bekleniyor.   Türkiye ve İstanbul için önem veriliyor   Türkiye’deki ihale için hazırlıklar sürerken, Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü (European Telecommunication Standards Institute-ETSI) tarafından belirlenen TETRA standardı üzerinde çalışan telsiz sistemini incelemek üzere İngiltere ve İskoçya’yı kapsayan bir gezi gerçekleştirdik. Türkiye’yle ilgili iş hacmi beklentileri için net rakam verilmese de, en kalabalık gazeteci grubunun Türkiye’den davet edilmesi bu konuda bir fikir verdi. Telsiz sistemiyle ilgili olarak 2008’e kadar 13 milyar dolarlık iş hacmi gerçekleşmesi bekleniyor.   İhalenin ilk olarak açılacağı yer olan İstanbul’la ilgili planlar, dijital telsiz sistemine geçişin önemini ortaya koyuyor. İngiltere ve İskoçya’daki uygulamalarda demiryolu sisteminin güvenliği önemli bir uygulama alanını oluşturuyor. İngiliz Ulaştırma Polisi’nin (British Transport Police-BTP) telsiz sisteminden sorumlu Baş Müfettişi Philip Short, duvar yazısı yazanlar, terörist saldırılar, büyük olaylar ve spor müsabakalarında taraftarların ulaşımı konusunda telsiz sisteminin kendilerine yardımcı olduğunu belirtiyor. İstanbul için duvar yazıları önemli bir sorun oluşturmasa da, Marmaray Projesi ve hızlı tramvay inşaatları ile raylı sistemin artan önemi, İstanbul’la ilgili olarak Short’a kulak vermeyi yararlı kılıyor. İspanya’da Madrid ve İngiltere’de Londra’da raylı ulaştırma sistemlerine gerçekleştirilen saldırılar, bu tesislerin terörist saldırıların odağı haline geldiğini gösteriyor. Avrupa standardı TETRA’yı kullanan dijital kapalı devre telsiz sistemi, her iki olayda da başarılı sınav verdi.   İstanbul’u kongre kenti haline getirme planları da, dijital telsiz sistemine geçişin önemini arttırıyor. Avrupa yakasındaki kongre turizmi olanaklarının benzerini Anadolu yakasında da yaratmayı planlayan Türkiye, buradaki güvenlik konusunu da düşünmek zorunda. İskoçya’da protesto gösterileri arasında gerçekleşen Sekiz Sanayileşmiş Ülke (G8) toplantısı, bu konuda iyi bir sınav sayılabilir. Sistem, İskoçya’daki 16 bin polis memurunun 12 bininin telsiz haberleşmesini gerçekleştirmesini sağladı.   Avrupa’nın standardı TETRA   ETSI’nin Avrupa için belirlediği TETRA standardı, 380-400 KHz bandı üzerinden paket bazlı telsiz haberleşmesini kapsıyor. Avrupa genelinde böyle bir standart olması, afetler ve saldırılar karşısında ülkeler arasında yardımlaşmayı kolaylaştıracak. Fransa’nın kendisine özgü bir standart olarak ortaya koyduğu TETRAPOL’ün, Nokia’nın da TETRA’yı desteklemesiyle ‘ölü bir standart’  haline gelmesi, bu beklentiyi daha da güçlendirdi.   Dijital bir sistem olması, istenen unsurların sisteme dahil olmasını sağlarken kriptolanmış paket bazlı haberleşme, istenmeyen unsurların sisteme girmesini engelliyor. Görevlilerin kendi şifreleri ile sisteme girmesi bilgisayar ağlarındakine benzer bir yapı ortaya çıkarıyor.   Özel gruplar oluşturulmasından çağrı kısıtlamaya kadar birçok özellik bulunan sistem, analog telsizlerdeki dört kanallı yapıyı 400’e kadar genişletebiliyor. Kapsama alanı telsiz direkleri ile oluşturulurken, her bir direğe 2000 telsiz bağlanabiliyor.   Şu anda ilk aşamasında bulunulan 4 aşamalı sistemin son aşamasında telsiz üzerinden kapalı devre güvenlik kamerası görüntüleri mobil olarak izlenebilecek. İlk aşamasında 5.6 Kbit/s hızda işleyen sistem, artan seviyelerle birlikte hız kazanıyor. Ekranı bulunan telsizlere ilk aşamada aranan bir kişinin fotoğrafının gönderilmesi yaklaşık 20 saniye alırken, ikinci aşamada bu süre yarım saniyeye iniyor. --- Haber: Kerem ÖZDEMİR