Orhan Öcalgiray 'Moleküler biyoloji', 'Genetik', 'Biyoteknoloji', 'Nanobiyoteknoloji', 'Yönlendirilmiş evrim' ya da 'Nörobiyoloji'... Yani geleceğin bilimleri. Bir kertenkelenin kuyruğunu yenileyebilmesi değil demek istediğimiz. Sağlık sektöründen bilişime kadar yararlanılabilen bir sinerji, genetik düzeyde mekanizmaların aydınlatılması, Biyoteknoloji de verimliliğin genetik yöntemlerle geliştirilmesi ve gen kaynaklarının korunması en basit tanımıyla... Türkiye'de şimdiye kadar bu çalışmaların ne kadarı yapılabiliyordu diye sorarsanız "Hemen hemen hiç biri" cevabını hemen her bilim adamı verebiliyordu üzüntüyle. Ama İstanbul Teknik Üniversitesi Maslak Kampüsü'nde bu öğretim yılında açılan Moleküler Biyoloji ve Genetik Araştırmalar Merkezi, bilim dünyasında tam bir sevinç dalgası yarattı. Çünkü konuyla ilgili eğitim alan öğrenciler yıllarca yurtdışına gönderilmiş, geri dönenler laboratuar ortamı bulamadığından geri dönmek zorunda kalmış. Türkiye yıllarca iyi beyinlerin hepsini kaybetmişti. 500 bin dolar aranıyor Tersine beyin göçünü başlatması beklenen merkez, toplam 5 milyon dolara mal oldu. Ki bu parayı ne okul ne de ÖSYM (Öğrenci Seçme Yerleştirme Merkezi) karşıladı. Bu parayı tek bir kişi verdi ki o da Dr. Orhan Öcalgiray. 83 yaşında olan ve İTÜ'nün eski mezunlarından Öcalgiray, bu projeye nasıl girdi? Bu yüksek meblağı nasıl karşıladı? derseniz hikaye oldukça ilginç. 2001 yılında ÖSYM bir yanlışlık yaparak İTÜ'de Moleküler Biyoloji Bölümü olmadığı halde, üniversite sınav listelerine alıyor ve 50 kadar öğrenci kazanıyor olmayan bölümü. Rektör Prof. Dr. Gülsün Sağlamer, kazanan öğrenciler için bölümü açmayı kabul ediyor ama alt yapı için 500 bin dolara ihtiyaç olduğunu belirliyor. Devlet karşılamıyor bu parayı. Üniversitenin öz kaynakları ve çevredeki kişilerin destekleri de yeterli gelmiyor. Daha önce İTÜ Gümüşsuyu Kampüsü'nde bir salon açan Dr. Orhan Öcalgiray'ın bir gece telefonu çalıyor. Arayan Prof. Dr. Gülsün Sağlamer: "Ya öğrencileri geri çevireceğiz ya da moleküler biyoloji laboratuarı bu okula kurulacak. Desteğinize ihtiyacımız var" diyor telaşlı telaşlı. Öcalgiray, ertesi gün bir fizibilite hazırlıyor. "Okuluma borcumu geri ödemenin zamanı geldi diye düşündüm" diyor gülerek. Düşünmeden veriyor 500 bin doları. Sağlamer, laboratuara Öcalgiray'ın ismini veriyor. Bu noktadan sonra Öcalgiray tekrar düşünmeye başlıyor. Bizim yanımızda da sesli düşünmesini sürdürüyor. "50 senedir bu ülkede sanayicilik yapıyorum. Türkiye'nin en büyük iplik fabrikası benim. Yurtdışına ihracat yapan en iyi 10 firmadan biriyim. Bu laboratuarın çok daha iyi olması gerek ismimi taşımak için." Yanında çalışan mimarlara, muhasebecilere ve okula haber veriyor. "Türkiye'nin en büyük Genetik Araştırmalar Merkezi'ni kurmak istiyorum İTÜ'ye." Eskiden sadece kantin olan alan yıkılıyor ve inşaat için gerekli arazi tahsis ediliyor. Fizibilite raporlarından çıkan 5 milyon dolarlık sonuç korkutmuyor gözünü Öcalgiray'ın. Yaptığı şeyin tüm sanayicilere örnek olması gerektiğini belirtiyor; "Atatürk öldüğünde 15 yaşındaydım. Çapa'da okurken Atatürk'ün iki defa ziyarete geldiğini hatırlıyorum. Eğitime ayrılan pay, o zaman devlet bütçesinin üçte biri kadardı. Şimdi binde bir oranlarında yanılmıyorsam. İşte eğitime verilen değer günümüzde bu. İnsanlar okumasın, öğrenmesin, böylece tepkisiz olsun. Karşı gelmeyi bilmesin. Söyleyecek sözü olmasın istiyorlar.1940'lı yıllar sonrası başa gelen tüm hükümetler bu politikayı güttü. Biz yapmasak kim yapacak" diyor. Merkezle ilgili bilgileri Yardımcı Doç. Dr Zeynep Petek Çakar'dan alıyoruz: "Tam teçhizatlı eğitim ve araştırma amaçlı 21 laboratuar inşa edildi. Değişik alanlarda, birbirine yakın ya da ilgili konularda çalışan birçok bilim adamının uzun vadeli ortaklıklara yönelmesi bekleniyor aynı platformda. Devrim yaratacak pek çok proje, disiplinler arası yapıların kesişim noktasında yani bu merkezde olabilir" diyor. Dünyayla yarışabilecek teknoloji üretmemiz gereken zamanın geldiğini, bu merkezin sağlık çalışanından bilgisayarcısına, elektronikçisinden inşaatçısına kadar herkes için, "Aa niye dönüp doğaya bakmıyoruz?" sorusunu öne çıkaracağını belirtiyor. Kim / Dr. Orhan Öcalgiray 1922 yılında İstanbul'da doğdu İstanbul Erkek Lisesi ardından İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği'ni bitirdi. Üniversite öğrenimini burslu okuduğu için, Sümerbank'ta 9 yıl mecburi hizmet yaptı. 1956 yılında Sümerbank'tan ayrıldı. Teknik Müşavirlik şirketi kurdu, ardından Benal Mensucat'ı satın aldı. 1974 yılında Orimpeks'i kurdu. Halen Öcalgiray Yatırım Holding, Oran Tekstil, Orimpeks Tekstil, Nako İplik isimli şirketlerin Yönetim Kurulu Başkanlığını yapıyor. 1984-1992 tarihleri arasında Orhangazi Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığını yapan Öcalgiray, 1996 yılında İTÜ senatosundan "Fahri Doktor" unvanını aldı. - Yasemin YURTMAN Fotoğraf: Engin IRIZ