|
Mustafa
Kemal’in, Çanakkale Anafartalar’da düşman hücumunu 15 dakika geciktirmesi,
tarihe, “SSCB’nin kurulmasına sebep oldu” şeklinde yansıyacaktı. Bu gelişmeden
sonra, Sovyet Devleti olan Ruslar ise bu tarihi satrançtaki hamleyi unutmamış,
Mustafa Kemal’in ‘Anadolu İhtilali’ne cephane, silah ve para göndermişlerdi.
Tabii, giderek o günlerde Anadolu’nun derinlerinden marşlar duyulur olmuştu.
Mustafa Kemal ise buna karşılık, yani Rusların komünizm konusundaki hamlelerini
kontrol etmek üzere 18 Ekim 1920’de mücadele arkadaşlarına Türkiye Komünist
Fırkası’nı kurdurdu. Bu fırka aynı zamanda Türkiye tarihine de ‘Resmi Komünist
Fırka’ olarak geçecekti.
Türkiye
Komünist Fırkası’nın 9 kişilik kurucu ve 30 kişilik merkez komitesinde askeri
kanattan Fevzi Paşa, Kazım Karabekir, Ali Fuat Paşa, Refet Bey, İsmet Bey; sivil
kanattan ise Hakkı Behiç Bey, Tevfik Rüştü Bey, Mahmut Esat Bey, Yunus Nadi Bey,
Kılıç Ali gibi isimler vardı.
Bu partinin
kurulma sebebi olarak: Anadolu'da ‘komünist’ sıfatlı resmi bir parti olmasının,
Türk-Sovyet görüşmelerini olumlu yönde etkileyebileceği, çekingenliği
kaldıracağı düşünülmüş olabilir. Ancak parti, Anadolu mücadelesini
Bolşevik bir hareketmiş gibi göstermek şöyle dursun, Bolşevik modelin Anadolu'da
uygulanamayacağını ısrarla öne sürmüştür. Partinin, ülkede yaygınlaşıp
popülerleşmeye başlayan komünist düşüncelerin gelişmesini önlemek, komünizan
eğilimleri Kemalist amaçlara doğru kanalize ederek eritmek, güçsüzleştirmek,
milli burjuvazinin sol kanadının Meclis içinde oluşturduğu ‘halk zümresi’nin bir
çekim merkezi haline gelmesine engel olmak gibi bir fonksiyonu vardı. Sınıf
savaşımını reddeden bir çizgi izleyerek, üçüncü enternasyonal programını revize
etmişti. Resmi Türkiye Komünist Fırkası, üstlendiği görevi yerine getirememiş ve
kısa bir zamanda dağılıp gitmişti.
Resmi komünist
fırkanın yanı sıra Türkiye’de başka örgütlenmeler de görülecekti. Bunların en
önemlisi elbette ki başını Mustafa Suphi’nin
çektiği Türkiye Komünist Partisi idi. Diğeri ise Yeşil Ordu
Cemiyeti.
---
Haber: Rana CABBAR – Atilla EKŞİNOZLUGİL
|
