Üniversitelerde halay çekmenin yasak olduğunu biliyor musunuz? Üniversite yönetimleri, halayın ideolojik olduğunu düşünüyor; zinhar fakülte şenliklerinde halay çekilirse, çeken öğrenciye  ‘ideolojik halay çekmek’ suçlamasıyla disiplin soruşturması açıyor. Dahası da var. Üniversite yönetimi ‘ideolojiktir’ diye, öğrencilerin kitap kolu, müzik grubu kurmasına izin vermiyor. Yönetim, gazete okumaya da ‘kısmi’ yasak getirmiş; bir öğrencinin fakülteye birden fazla gazete sokması yasak.   ‘İlim irfan yuvaları’, ‘özgür düşünce ve tartışma platformu üniversitelerde’, iş bu derece ‘akıllara ziyan’ boyuta varınca, öğrenciler de boş durmadı, örgütlenme yoluna gitti. Bu kez mücadele, 1968’in fikir kulüpleri ya da 1978’in öğrenci dernekleri yoluyla değil, sendikal yolla yapılıyor.   Yüksek Öğretim Kurumu’nun (YÖK) kurulduğu 6 Kasım 1981’den beri, hakları bir bir elinden alınan öğrenciler, haklarını yeniden kazanmak için Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) çatısı altında, Öğrenci Gençlik Sendikası Genç-Sen’i kurdu. Biz de İstanbul Üniversitesi’nden Genç-Sen üyesi yedi öğrenciyle konuştuk. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nden Gülsena Erdoğdu, Gonca Gedik, İÜ Hukuk Fakültesi’nden Yeliz Yağmur, Işın Mordeniz ve İstanbul Tıp Fakültesi’nden Ali Cemal Kalsen, Barkent Uçar ile Emre Selçuk sorularımızı yanıtladı.   Işın Mordeniz, “DİSK geçen yılın Aralık ayında bize, ‘Gelin bir sendika çatısı altında öğrenci hakları konusunda mücadele edin’ dediler. Örgütlenme, ilk İstanbul’da başladı, başta 30 kişi kadardık. Sonra herkes, bunu kendi üniversitesine taşıdı. Bize de mantıklı geldi, çünkü öğrenci hakları üzerinden yapacağımız hiçbir çalışma bunun kadar meşru bir zeminde olmayacaktı.”  Sadece üç ayda, henüz kurulma aşamasında olan Genç – Sen’e, Türkiye’den toplam bin 400 öğrenci üye olmuş. İstanbul’daki üye sayısı ise yaklaşık 500. Bu sayı her geçen gün artıyor.    Her şey yasak   Peki, öğrencileri sendika kurmaya yönelten sorunlar ne üniversitelerde? Bu soruyu sorar sormaz hep bir ağızdan, “Yasaklar” diye cevap veriyorlar. Üniversite yönetiminin getirdiği yasakların çoğu “Şaka mı bu?” dedirtiyor. Öğreniyoruz ki yasaklar sadece ‘ideolojiktir’ şüphesiyle halay çektirmekle sınırlı değil.    Örneğin, “İdeolojik olarak taksiye binmek de yasak!” Gülsena Erdoğdu, “Yemekhanenin özelleştirilmesi sırasında yapılan protestolarda, bir arkadaşımız rahatsızlandı. Taksiye bindirip hastaneye götürülünce, yönetim ona bu gerekçeyle soruşturma açtı” diye anlatıyor.   Geçen yıl, İstanbul Üniversitesi’nin yemekhanesinin özelleştirilmesini protesto eden 800 öğrenci soruşturma geçirdi, bunların 12’si okuldan uzaklaştırıldı. O süreçte, Işın Mordeniz, ‘fakülteye yiyebileceğinden fazla yemek ve ayran sokmak’ iddiasıyla soruşturma geçirmiş. Başka bir arkadaşları, ‘şüpheli şekilde karnını tutarak, koridordaki arkadaşlarından yardım istemek suçundan’ disiplinin yolunu tutmuş.   Bildiri dağıtmak, izinsiz gösteri yapmak zaten üniversiteden atılma nedeni. “O da bir şey mi?” diyor Işın Mordeniz: “Geçen yıl üniversiteye darbuka sokamadım.”    Genç-Sen’li öğrencilere göre sorun sadece yasaklar değil. Kitapların çok pahalı olması, harçlar, yurtlarda barınma sorunları, sağlık kurumlarından parasız hizmet alamamak gibi pek çok sorunun sıralanıyor. Genç-Sen, İstanbul Valiliği’ne yapılan başvuru sonuçlanır sonuçlanmaz çalışmalarına resmen başlamış olacak. Genç-Sen’in Ankara’da Hacettepe, ODTÜ ve Ankara Üniversitesi; İstanbul’da Boğaziçi, Galatasaray, İstanbul, İstanbul Teknik, Marmara, Mimar Sinan ve Yıldız Teknik üniversiteleri ile 25 ildeki devlet üniversitelerinde şubeleri kuruldu. Ne istiyorlar?   - Ders kitapları ve eğitim araçlarının ücretsiz olarak dağıtılması. - Ders programlarının belirlenmesinde söz hakkı. - Kamu bütçesinden eğitime daha fazla pay ayrılması. - Okul bütçelerinin öğrenci, öğretmen ve diğer çalışanlar tarafından yönetilmesi. - Öğrenci kimliği olan herkesin toplu taşıma araçlarından, sinema ve tiyatro gibi kültürel etkinliklerden ücretsiz olarak yararlanması. - Öğrenci kimliği olan herkesin ‘mediko’lardan ve tüm sağlık kurumlarından parasız hizmet alabilmesi. - LGS, ÖSS, KPDS ve LES gibi sınavların kaldırılması. - Burs karşılığı çalışma programlarının kaldırılması ve tüm öğrencilere karşılıksız burs verilmesi. - Müdür, dekan ve rektörlerin öğrencilerin katıldığı seçimle belirlenmesi. - Yurt şartlarının iyileştirilmesi ve yurt yönetiminde söz ve karar hakkı. - Üniversitelerde disiplin yönetmeliklerinden doğan keyfi uygulamaların kaldırılması, eğitimin özgür ve demokratik olması. Dünyada Gençlik Sendikaları   Dünyanın 20’den fazla ülkesinde öğrenci sendikası tarzında örgütlenmeler var. Öğrenci sendikalarının en bilenen örnekleri Fransa’da bulunuyor. Toplam beş öğrenci sendikasının bulunduğu Fransa’da en etkin öğrenci sendikası UNEF (Fransa Öğrencilerinin Ulusal Birliği), 1907 yılında kuruldu. UNEF, 1946 yılında öğrencilerin “Entelektüel işçi’ olarak tanımlandığı Grenoble Şartnamesi’ni hazırladı.   UNEF, son yıllarda ise Fransa’da üniversitelerin özelleştirilmesi karşısında eylem ve boykotlarda aktif ve geniş katılımla yer aldı. Dünyada diğer önemli öğrenci sendikalarından biri ise Kanada’daki ASSE (Öğrencilerin Sendikal Dayanışma Birliği). Toplam 40 bin üyesi olan ASSE, 1996’da Kanada’daki genel greve katıldı ve özellikle üniversite harçlarının düşürülmesinde etkili oldu. Avustralya’daki öğrenci sendikası NUS (Öğrencileri Ulusal Birliği) da ülkede öğrenci hakları için mücadele ediyor ve eylemleriyle dünyadaki diğer öğrenci sendikalarına örnek oluyor.                                               __________________ Semra PELEK Fotoğraf: Şükrü POLAT   (1060 – 27 Mart 2008)