Anayasa’nın 117. Maddesi’ne göre Genelkurmay Başkanı, Bakanlar Kurulu’nun teklifi üzerine, Cumhurbaşkanınca atanıyor ve Başbakan’a karşı sorumlu oluyor. TSK Personel Kanunu’na göre bir subayın Genelkurmay Başkanı olması için Kara, Deniz veya Hava Kuvvetleri Komutanlığı yapmış bir orgeneral/oramiral olması gerekiyor. Ama cumhuriyet tarihi boyunca yalnızca Kara Kuvvetleri Komutanlığı kökenli subayların Genelkurmay Başkanı olması dikkat çekici.   General ve amirallerin atamaları, kuvvet komutanlarının lüzum göstermesi ve Genelkurmay Başkanı’nın teklifi üzerine Milli Savunma Bakanı’nın yazılı isteği, Başbakan’ın imzalayacağı ve Cumhurbaşkanı’nın onaylayacağı kararname ile gerçekleşiyor. Bu yöntem, bir Genelkurmay Başkanı’nın, halefi konusunda neredeyse kesin olarak söz sahibi olması anlamına geliyor.   Genelkurmay başkanları için yaş sınırı 67. Görevde kalış süreleri dört yıl. Genelkurmay başkanlarının görevde kalış sürelerinin tespiti, atandıkları yılın 30 Ağustos’u esas alınarak belirleniyor. Genelkurmay başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması halinde, en geç 45 gün içinde atama yapılıyor.   Adım adım seçim   Terfiler, Yüksek Askeri Şura’da (YAŞ) şekilleniyor. Buna göre, terfi sırasındakilerin sicil dosyaları ‘şifreli’ bavullarla aylar öncesinden YAŞ üyelerine gönderiliyor. Üyeler, bu dosyaları inceliyor. Bir YAŞ üyesi, bu dosyalardan yetinmediğinde, istediği ismi çağırarak bilgi alabiliyor.   Komutanlar; Kara, Hava veya Deniz Kuvvetleri Denetleme Kurulu’ndan adayın aldığı notları da değerlendirerek YAŞ toplantısına girmeden önce ‘kanaat’ oluşturuyor. ‘Sözlü müzakere’ ile başlayan terfilerle ilgili kanaatler, ‘en kıdemsiz orgeneral’den başlamak üzere soruluyor.   Her aday hakkında ayrıntılı bilgi için görüşlerin açıkça söylenmesi önem taşıyor.   Daha sonra üyelere “Size göre terfi ettirilmesi gerekenleri öncelik sırasına göre yazın” deniyor. “Şu korgeneral birinci, şu ikinci sırada orgeneralliğe layıktır” benzeri görüşler kağıda yazılıyor. Yazılan listeler, üyelerin gözleri önünde Genelkurmay İkinci Başkanı tarafından birleştirilip tasnif ediliyor.   Birleştirme sonucunda en çok YAŞ üyesi tarafından ‘öncelikli’ olarak tercih edilenler terfi ettiriliyor. Birleştirilen listelerin altında kalan isimler emekliye sevk ediliyor. Öncelik sıralamasında altta kalanlardan bazılarının rütbelerinde bekleme süresi bir yıl uzatılabiliyor. Daha çok teknik personel için bu yola başvurulmakla birlikte orgenerallikte uzatma genellikle yapılmıyor.   Terfi için başkalarını araya sokmak, komutan adayları açısından ‘en kötü puan’ sayılıyor. Birleştirilen listedeki Genelkurmay Başkanı’nın oyu da, YAŞ üyesi orgeneral ve oramirallerininkiyle eşit ağırlık taşıyor. Terfi süreci bu mekanizmayla noktalanıyor.                                                 __________________ (1066 – 8 Mayıs  2008)