Malumunuz üzere, İstanbul’un yedi tepesi var. Tepelerden manzara izlemek keyifli ama bu bol tepeli coğrafik yapı, trafik için ciddi bir problem. Hatırlarsınız Başbakan, “İstanbul’da yaşamanın bir bedeli olmalı” dediğinde, İstanbullular çok sayıda bedel sıralamıştı. Bu bedellerin en başında da trafik sorunu gelmişti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, bu bedellerden en azından birini bertaraf etmek üzere ‘7 Tepe 7 Tünel’ adlı bir çalışma başlattı.   Belediyenin hedefi, 14 güzergâhta, toplam 45 bin 115 metre uzunluğunda 33 karayolu tüneliyle, İstanbullunun çektiği trafik işkencesini ortadan kaldırmak. Tünellerden üçünün inşaatı şu anda devam ediyor. Bir tanesineyse henüz kazma vuruldu. Dördü ihale aşamasında ve altısının projesi devam ediyor. Projelerin 19 tanesiyse henüz planlama safhasında.   Peki bu tüneller tamamlandığında ne olacak? Birkaç örnekle olayı daha anlaşılır hale getirelim. Mesela Dolmabahçe-Bomonti tüneli tamamlandığında, Dolmabahçe’den Bomonti’ye tam üç buçuk dakikada gidebileceksiniz.   Yine Dolmabahçe’den yola çıktığınızı varsayalım. Diğer tüneller de bittiğinde Atatürk Havalimanı’na gitmeniz sadece 10 dakika sürecek. Tüneller tamamlandığında, trafiğin yoğun olduğu saatlerde Kâğıthane’den Dolmabahçe’ye 45 dakikada ulaşan birisi, üç buçuk kilometrelik tünel yolla, saatte 70 kilometre hız yaparak, aynı yolu beş dakikada gidebilecek.   Tünellerin maliyetiyle ilgili bir bilgi verecek olursak, yapımı devam eden üç tünelin ve ihale aşamasına gelen beş tünelin toplam maliyeti yaklaşık 1 milyar dolar civarında.   Tüneller ne aşamada?   Kâğıthane-Piyalepaşa tünelinin kazı çalışmaları, geçen ay tamamlandı. Yılsonuna açılacak tünelin, elektromekanik ve bağlantı kavşaklarının yapımı sürüyor. Bomonti-Dolmabahçe tüneli, Dolmabahçe Stadı’nın kuzeyinden başlayarak Taksim ve Feriköy’ü alttan geçtikten sonra, Bomonti’deki eski Tekel Bira Fabrikası’nın hemen aşağısından çıkıyor. Bu tünelin birinci tüpünün kazı çalışması bitti. İkinci tüpün birleşme çalışmaları halen sürüyor. Piyalepaşa’dan başlayan diğer tünel yol ise, Okmeydanı ve Çağlayan’ı alttan geçerek Kâğıthane’ye çıkıyor.   Mevcut Sütlüce bağlantı yolundan TEM Otoyolu’na bağlantı yapılacak. Her iki noktada yapılan beş kavşakla, tünel yolun trafiği diğer yollara entegre edilecek. Kâğıthane-Dolmabahçe arasında yapılan iki tünelin yolun maliyeti 223 milyon YTL. Bu hat yılsonunda bitecek.   Yeraltındaki tünel çalışmalarının nasıl gittiğini görmek için Kağıthane-Piyalepaşa tüneline girdik. Kağıthane’den girdiğimiz tünelde çalışmaların son aşamasına gelinmiş durumda. Tünelin dışında hava son derece sıcak olmasına rağmen, içi adeta efil efil esiyor. Tünele girince serinledik desek yeridir. Betonlama işlemi tamamlanan tünelin elektromekanik otomasyonu devam ediyor.   Aydınlatma, havalandırma, uyarı, algılama ve yangın sistemlerinin kurulumu da bittikten sonra, tünelin 29 Ekim tarihinde açılması planlanıyor. Bomonti-Dolmabahçe arasındaki tünelinse, 31 Aralık tarihinde bitmesi hedefleniyor.   Avantür meslek tünelcilik   Tünelleri yapan müşavir firmanın proje müdürü Hamdi Türedi ile beraber tüneli gezerken, karanlıktan ve gürültüden içimiz ürperince, kendisine soruyoruz, “Siz nasıl dayanıyorsunuz, nasıl bir meslek tünelcilik?” “Tünelcik işinin her dakikası macera, avantür” diyen Türedi, başlıyor anlatmaya:   “Bizim yanımızda Himalayalara çıkmak hikâye. Her an her şey olabilir. Bir kere yerin altında yaşıyoruz. Karanlık. Hava yok, yerçekimi kurallarına karşısın ve üzerinde kocaman bir dağ var. O dağın tek kayası düşse ezer geçer. Biz bu ortamda, bir yandan kazarak ilerliyoruz, diğer yandan hava ve ışık temin ederek tünelin tepemize çökmesini engellemeye çalışıyoruz. Özellikle Bomonti-Dolmabahçe arası jeolojik olarak da zor bir bölgedir. Kayaları kötüdür. Faylar ve çatlaklar vardır. Bu yüzden riskli ve zor bir iş yapıyoruz.”   Tamamlandığında bilgisayar yardımıyla yönetilecek tüneller aslında bir çeşit akıllı bina mantığıyla çalışıyor. Her tünelde rüzgâr, karbondioksit ve ısı ölçerler olacak. Tünel içinde hava akımında tıkanma olan noktalar bilgisayarla tespit edilecek ve bütün fanlar orayı temizleyecek şekilde çalışacak.   Tünelleri yöneten bilgisayarda 154 tane senaryo yüklü. Bunlara yangın, ısı, trafik denetimi gibi her şey dâhil. Mesela tünelde bir otomobil aniden yanmaya başladı. Sistem otomatik olarak itfaiyeye haber verecek, diğer sürücülerin güvenliğini sağlamak için yolu kesecek, havalandırmayı ayarlayacak. ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ İnşaatı devam eden tüneller   Dolmabahçe-Bomonti     2 bin 340 metre Piyalepaşa-Kağıthane      Bin 506 metre Sarıyer-Çayırbaşı 4 bin 100 metre Üç tünelin toplam uzunluğu 7 bin 946 metre   İhale aşamasındaki tüneller   Dolmabahçe-Fulya          2 bin 127 metre Fulya-Levazım Sitesi      4 bin 450 metre Levazım Sitesi-Akatlar    3 bin 360 metre Levazım-Zincirlidere       2 bin 940 metre Eyüp-Silahtarağa   268 metre Beş tünelin toplam uzunluğu   11 bin 127 metre.   Projesi devam eden tüneller   Üsküdar-Paşalimanı-Ahmediye 560 metre Baltalimanı-Ayazağa       4 bin 568 metre Tophane-İplikçi     2 bin 550 metre Taşkızak-Hasköy  940 metre Eyüp Mezarlık Halid bin Zeyd Bulvarı-Sahil Yolu  700 metre Sarıyer-Merkez-Sahil      556 metre Altı tünelin toplam uzunluğu   9 bin 874 metre                                               __________________ Eyüp ERDOĞAN Fotoğraf: Serkan ŞENTÜRK   (1068 – 22 Mayıs 2008)