Nikon’un fabrikasının bulunduğu Tayland’ın Ayutthaya kenti, 1782 yılında Bangkok’un başkent ilan edilmesi ardından terk edilmiş. Bugün eski başkent, birçok uluslararası şirketin fabrikalarına ev sahipliği yapan bir sanayi kenti görünümünde. Japon şirketi Nikon’un toplam 66 bin 600 metrekare alana yayılmış dev fabrikası da bu şehirde bulunuyor.   Tayland’ın bağlı bulunduğu Nikon Singapur Bölge Müdürlüğü ve Nikon Türkiye Distribütörü Karfo-Karacasulu’nun misafiri olarak ziyaret ettiğimiz Nikon fabrikasında, ülkenin geleneklerine göre karşılandık. Yeni ürün D40x dijital kameranın tanıtımı için bulunduğumuz fabrikada, üst kademedeki çalışanlar ellerini göğüs hizasında birleştirerek yarı bellerine kadar eğilip bizi selamlarken, güvenlik görevlileri asker selamıyla önümüzde hazır olda duruyordu.    Fabrikadan içeri girdiğimizde, aynı Türk evlerinde olduğu gibi ayakkabılarımızı çıkarıp, ayağımıza terlikler giydik. Aslında, bunun geleneklerle de ilgisi yoktu. Fabrikanın en az bir hastane kadar temiz olması gerekiyordu, dolayısıyla bizim ayakkabılarımızla içeri toz ya da çamur taşımamız engellenmek istenmişti. Aynı gerekçeyle başımıza bone taktık ve fabrikanın bazı bölümlerini dolaşırken, ameliyata giren doktorlar gibi ağzımıza maske takıp, önlükler giydik. Yine bu bölümlerin girişinde temiz hava kabinlerinden geçirilerek, üzerimizdeki tozdan arındırıldık.   Mühendisler tarafından üçerli gruplara ayrılarak çıkarıldığımız tur öncesinde Nikon fabrika yetkilileri bizi fotoğraf çekimi konusunda uyardı. Nikon Asya Genel Müdürü Yasuyuki Otsuka, “Burada know-how söz konusu. Bu nedenle sizden bizim izin verdiğimiz alanlar dışında fotoğraf çekmemenizi rica ediyoruz. Tabii bir de -ticari sırlar nedeniyle- çok ayrıntı fotoğraf çekmemenizi isteyeceğim” dedi.   Nikon’un Ayutthaya fabrikası, 1990 yılında 28 milyon dolar sermayeyle kurulmuş. Objektif üretmek üzere kurulan fabrika, ilk ürünü olan 35-70 mm otomatik fokuslu objektifini 1992 yılında piyasaya sürmüş. İlk yıl 184 kişinin çalıştığı fabrikada, bugün 14 bin 834 kişi istihdam ediliyor. Aslında fabrika gezisinde dikkat çeken en önemli unsur, kadın çalışanların çokluğu.   Neredeyse bütün montaj bantlarında Taylandlı ve Japon kadınlar çalışıyor. Bize verilen rakamlar da zaten bunu doğruluyor. İşçiden yönetim kademesine kadar 12 bin 816 kadının çalıştığı fabrikada, erkek çalışanların sayısı sadece 2 bin 50.    Gezi sırasında Uzakdoğu çalışma kültürüyle ilgili izlenimler de ediniyoruz. Uzakdoğuluların çalışkan ve itaatkâr olduğu yönünde anlatılanları doğrularcasına, buradaki işçiler, sadece ellerindeki işe odaklanmışlar. Her köşede düzen, disiplin kendini hissettiriyor. Fabrikada makine sesleri dışında insan sesi bile duyulmuyor. Bunda tabii Uzakdoğu gelenekleri dışında fabrikadaki üretimin saniyelerle hesaplanması da etkili.   Montaj bandının 24 saat döndüğü fabrikada, yılda 2 milyondan fazla fotoğraf makinesi üretiliyor. Sadece bir günde bir işçinin elinden ortalama 200 fotoğraf makinesi geçiyor. Montaj bandından bir dakika ayrılmak kurulu sistemi bozuyor. Bölümlerine göre 2 ile 3 vardiya halinde çalışan işçiler, mesai ücretleriyle birlikte asgari olarak aylık 200 dolar alıyor.   Nikon Ayutthaya fabrikasında, yeni ürün SLR fotoğraf makinesi D40X’in yanı sıra, D200, D80, D70s, D50, D40 model makineler ile Nikon’un ürün yelpazesinde bulunan Nikkor objektifler de üretiliyor.   *** Dijital teknoloji satışları arttırdı *** Ayutthaya fabrikasında objektif üretiminden sonra SLR makine üretimine geçilmesiyle, üretim kapasitesi 1996 yılından itibaren yüzde 38’den başlayıp 2003 yılına gelindiğinde yüzde 121’e kadar artmış. Ama üretimin talebe göre asıl arttığı yıllar, dijital makine teknolojisine geçilen yıllara denk geliyor. 2004 yılında üretim, iki yıl öncesine göre üç katı artarak yüzde 376’yı buluyor. 2006 yılında ise üretim yüzde 639 oranında artıyor.   Fabrika gezisi sonrasında sorularımızı yanıtlayan Nikon Asya Genel Müdürü Yasuyuki Otsuka, “Fotoğraf makineli cep telefonları Nikon’un satışlarını etkiliyor mu?” sorusunu, “Tamamen faklı alanlardayız. Fotoğraf makineli cep telefonları ile bizim ürettiğimiz makineler arasında bir benzerlik bulunmuyor. O yüzden bunu dikkate almıyoruz. Ama fotoğraf çeken cep telefonları profesyonel makinelere de ilgiyi arttırdı” diye yanıtlıyor. Otsuka, fotoğrafta dijital teknolojiye geçildikten sonra satışların da çok büyük oranda artığını belirterek, “Daha önce amatör fotoğraf çekenler, SLR makinelerin profesyonellere göre olduğunu düşünürdü. Ama dijital teknolojinin kullanılmaya başlanmasıyla, amatör fotoğraf tutkunları de SLR makineler almaya başladı. Talep artınca haliyle üretimimiz de buna bağlı olarak arttı” diyor. *** Piksel yarışı bitiyor *** Türkiye’nin Asya pazarında Nikon için en büyük pazarlardan bir tanesi olduğunu söyleyen Otsuka, “Türkiye bizim için her zaman gelişmekte ve odaklanmakta olduğumuz bir pazar. Türkiye hızla büyüyen ekonomisi ve genç nüfusu ile bizim için çok önemli” diyor.   “Peki fotoğraf makinelerinde trendler neler olacak?” Otsuka soruyu şöyle cevaplıyor: “Son üç-dört yıla bakarsak, dijital kamera pazarı çok hızlı gelişti. 1999 yılında ilk kompakt kamera çıktığında 200 bin pikseldi. Şimdi ise milyon piksellerden söz ediyoruz. Bugün bakarsanız hâlâ yüksek megapikseller alınıyor ama bu yarış artık yavaşlıyor, hatta sabitleniyor. Şunu söyleyebilirim; piksel yarışı artık bitiyor.”   Nikon Türkiye Distribütörü Karfo-Karacasulu Yönetim Kurulu Başkanı Kudret Karacasulu ise Türk tüketicisinin marka ve fiyat odaklı düşündüğünü söyleyerek, “Türk tüketicisi, makinesi hem iyi marka hem de ucuz olsun istiyor. Tüketici büyük bir çoğunlukla 5 milyon piksel sınıfında 3 inç ekranı olan makineleri tercih ediyor. Satış rakamlarına baktığımızda Türkiye için iyi yükselen bir grafik görüyoruz” diyor.     Kutu: D40x Kamera tipi: Dijital SLR Kamera Etkin piksel: 10.2 megapiksel Çekim modu: Tek kare çekim modu, sürekli çekim modu (saniyede yaklaşık 3 kare) self-timer modu, uzaktan geciktirme modu (2 saniye geciktirme, hızlı yanıtlama kontrol modu) LCD monitör boyutu: 2.5-in. LCD monitör: 230.000-nokta, parlaklık ayarlı, düşük ısılı polisilikon TFT LCD                                                                 ________________________ Semra PELEK   (1006 – 15 Mart 2007)