Ülkemizin doğal zenginliğini envanter haline getiren bin 112 sayfalık, 6 kilogram ağırlığında bir kitap yayımlandı. Doğa Derneği’nin koordinatörlüğünde, Çevre ve Orman Bakanlığı’nın işbirliği ile 148 yazar ve bilim insanı, 100 fotoğrafçının katkılarıyla, üç yıllık bir çalışma sonucunda hazırlanan kitap, dünyada ilk olma özelliği gösteriyor.   Doğa Derneği, hazırladığı envanter kitabın yanında, ‘Hedef: Sıfır Yok Oluş’ adıyla bir kampanya da yürütüyor.   Cep telefonlarından yollanan mesajlar aracılığıyla toplanan gelirler, Türkiye’nin çok değerli canlı türlerini yok olmaktan kurtarmayı amaçlıyor. Bir yıllık bir kampanya ile toplanan bağışlar 99 bin YTL’ye ulaşmış. Toplanan bu paralar, şimdiden 11 önemli proje için maddi kaynak teşkil ediyor. Yürütülen projeler kapsamında, korunmaya çalışılan hayvanlardan bazıları ise şunlar:   Anadolu parsı   Parsın Güneydoğu Toroslar’da yaşadığı biliniyor. Doğa Derneği, yaşadığı yer hakkında daha fazla ayrıntı vermiyor. 1975 yılından sonra hiç görülmediği halde, 2000 yılında, avcıların verdiği bilgiler ve elde edilen postlar sayesinde varlığından tekrar haberdar olundu. Fakat henüz filme alınabilmiş, yaşadığı belge ile kanıtlanmış değil. Doğada çekilmiş fotoğraf yok. Zaten Anadolu parsı ile ilgili herhangi bir bilimsel çalışma şimdiye kadar hiç yapılmamış. Parsın Türkiye’deki varlığından haberdar olmamızı, ironik bir şekilde avcılara borçluyuz.   Doğa Derneği, Anadolu parsının izini bulmak için de bir proje yapmış. Fotoselli lambalarda olduğu gibi, havyanlar önünden geçtiğinde, hareket algılayan ‘fotokapan’ tekniği ile fotoğrafları çekilecek.   Çizgili sırtlan   Hakkında en az bilgi olan canlılardan biri de çizgili sırtlan. Doğa Derneği, yürüttüğü proje ile çizgili sırtlanların yuvalarını tespit etti ve filme almayı başardı. Son derece gizlilik içinde yürütülen çalışmalarda, tespit edilen sırtlan ailesi, gönüllüler tarafından sürekli gözleniyor. Gönüllüler ise genellikle çobanlar ya da bölgede yaşayan köylüler. Takip edilen canlılarla ilgili Doğa Derneği’ne düzenli olarak bilgi veriyorlar. Verilen bilgilere göre, tespit edilen yuvalardaki sırtlanlar normal bir şekilde yaşamlarını sürdürüyorlar. Şu an belirli bir tehditle karşı karşıya değiller. Sayılarının çoğalması bekleniyor, fakat toplam sayıları hakkında kesin bir bilgi yok.   Doğa Derneği’nden Turan Çetin’in verdiği bilgiye göre, boyları 1 buçuk metreye, ağırlıkları 70 kiloya ulaşıyor. Sırtlanın kokusunu alan çoban köpekleri ise kaçacak yer arıyorlar. Asya kökenli bir canlı Çizgili Sırtlan. Afrika’dakilerin tersine, sürüler halinde yaşamıyorlar. Tek başlarına dolaşıyorlar ve sadece üreme dönemlerinde bir araya geliyorlar. Geniş bir alanda yaşayıp, seyrek bir dağılım gösteriyorlar.   Çöl koşarı   Tüm Avrupa’da sadece Şanlıurfa’da yaşıyorlar. Üremek için bölgeye gelen çöl koşarı, uçmak yerine koşarak tehlikelerden uzaklaşıyor. Açık ve kuru alanlarda yaşıyorlar. Şanlıurfa’daki Doğa Derneği gönüllüleri, toplam 8 çift çöl koşarını koruma altına almış bulunuyor. ‘Hedef: Sıfır Yok Oluş’ kampanyası kapsamında toplanan bağışlar sayesinde, çöl koşarı da izlenip takip ediliyor.   Çizgili ishakkuşu   Bir tür baykuş olan çizgili ishakkuşu, tüm Avrupa’da sadece Şanlıurfa Birecik’te yaşıyor. 20-22 cm boyunda olan çizgili ishakkuşundan sadece 3 çift kaldı! ‘Hedef: Sıfır Yok Oluş’ kampanyası sayesinde, Birecik’te yaşadığı çay bahçesi koruma altına alındı. Bölge halkının sahiplenmesini sağlamak amacıyla 1 metre boyunda heykeli yapılıp çay bahçesine konuldu.   Telli turna   Anadolu türkülerinin vazgeçilmez kuşlarından biri. Fakat sadece 11 tane kaldı. Kalan 11 telli turna, Muş’taki Bulanık Ovası’nda yaşıyor.   Ceylan   Sayıları gittikçe azalan ceylanlar da ‘Hedef: Sıfır Yok Oluş’ kampanyası kapsamında başlatılan ‘Urfa’nın Bozkırları’ projesi kapsamında koruma altına alınmış durumda. Sayıları 200’e ulaşan ceylanlar, ilgili kurumların işbirliği ile korunuyor ve yöre halkına yönelik bir bilinçlendirme kampanyasına da konu olmuş durumdalar.   Kelaynak   Yapılan çalışmalar sonucunda sayıları son beş yılda 42’den, 87’si yetişkin 30’u yavru toplam 117’ye yükseldi. Suriye’de de 3-4 tane Kelaynak’ın yaşadığı tahmin ediliyor. 1991 yılında, göç eden kuşlardan sadece 1 tanesinin geri dönmesi üzerine, henüz göç etmemiş olanlar alıkonulmuştu. Kelaynaklar 1991’den beri temmuz ayındaki göç mevsiminde korunaklı kafeslere kapatılıyor, şubat ayında serbest bırakılıyordu. Bu yıl ilk kez 5 tanesine göç izni verilecek. Göç yolunu bildiği tahmin edilen 5 deneyimli kuş, vericilerle takip edilecek ve göç yollarında başlarına ne geldiği saptanmaya çalışılacak. Projenin sonraki ayağı, göç yollarında istasyonlar kurmak. ------------------------------------- Hedef: Sıfır Yok Oluş   DOGA YAZ 3067'YE SMS GÖNDER! Doğa Derneği’nin Hedef Sıfır Yok Oluş kampanyasını desteklemek için ‘doga’ yazıp Avea, Turkcell veya Vodafone'dan 3067'ye kısa mesaj gönderebilirsiniz.  Gönderdiğiniz her mesaj 5 YTL + SMS bedeli olarak ücretlendirilecektir.  Bu kampanya sadece Avea, Turkcell ve Vodafone faturalı hat sahipleri için geçerlidir.                                                              _____________________ H. Hüseyin TAHMAZ   (1021 – 28 Haziran 2007)